Küresel enerji ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz, gözlerin yeniden stratejik su yollarının hukuki statüsüne çevrilmesine neden oldu. “İçli Dışlı” programının bu bölümünde Prof. Dr. Baskın Oran ve Bilgehan Uçak, Türkiye’nin denizlerdeki egemenlik haklarının temel taşı olan Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ni tüm teknik detaylarıyla masaya yatırıyor. Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nin iptalinden Montrö’ye geçiş sürecinin diplomatik başarısının incelendiği bu analizde; sözleşmenin sadece askeri gemilerin geçişini değil, Karadeniz’in bir barış denizi olarak kalmasını sağlayan o hassas dengesi ve kamuoyunda sıkça dile getirilen yanlış bilgiler tek tek açıklığa kavuşturuluyor.
Programın güncel ve tartışmalı odağını ise AKP hükümeti tarafından gündeme getirilen Kanal İstanbul projesinin uluslararası hukuk ve Montrö rejimi karşısındaki imkansızlığı oluşturuyor. Baskın Oran, Kanal İstanbul’un neden sadece bir “inşaat projesi” olarak görülemeyeceğini, Montrö’nün sağladığı güvenlik kalkanını delme riskini ve projenin jeopolitik açıdan neden hayata geçirilmesi mümkün olmayan bir senaryo olduğunu detaylandırıyor. Boğazlar üzerindeki tam egemenliğin ancak Montrö’nün lafzına ve ruhuna sadık kalınarak korunabileceği vurgulanırken, Türkiye’nin dış politika rotasındaki en kritik virajlardan biri olan bu mesele, uzman perspektifiyle izleyicinin dikkatine sunuluyor.